Thảo mộc
Diệp hạ châu (cây chó đẻ) là gì? Cách nhận biết, tính vị và cách dùng
Diệp hạ châu – cây "hạt châu dưới lá" quen thuộc trong vườn nhà. Cách phân biệt, tính vị theo Đông y, hoạt chất phyllanthin và những lưu ý khi dùng diệp hạ châu hằng ngày.
Có lẽ ai từng lớn lên ở nông thôn cũng từng thấy loại cây nhỏ xíu, lá xếp đều hai bên cành như lông chim, mặt dưới lá đính những hạt tròn li ti. Đó chính là diệp hạ châu – nghĩa đen là "hạt châu dưới lá". Cái tên nghe thật đẹp cho một loài cây mọc dại khắp vườn nhà.
Diệp hạ châu là cây gì?
Diệp hạ châu thuộc chi Phyllanthus, trước đây xếp vào họ Thầu dầu, nay thuộc họ Diệp hạ châu (Phyllanthaceae). Ở Việt Nam hay gặp hai loài: diệp hạ châu đắng (Phyllanthus amarus) và diệp hạ châu ngọt (Phyllanthus urinaria). Dân gian quen gọi là cây chó đẻ răng cưa.
Đặc điểm dễ nhận biết:
- Cây thân thảo nhỏ, cao chừng 20–60 cm, thân màu xanh hoặc hơi đỏ.
- Lá nhỏ, xếp hai dãy đều nhau trên cành, trông như một chiếc lá kép.
- Quả tròn rất nhỏ, mọc thành hàng ở mặt dưới lá – nguồn gốc của cái tên "diệp hạ châu".
Diệp hạ châu có trong Dược điển Việt Nam và là một trong những vị thuốc nam được biết đến rộng rãi nhất.
Bộ phận dùng
Người ta dùng toàn cây (trừ rễ), thu hái khi cây đang ra hoa quả, rửa sạch, phơi hoặc sấy khô.
Theo Đông y: tính vị và vai trò
Theo y học cổ truyền, diệp hạ châu có vị đắng, tính mát, thường được nhắc đến với công năng thanh can, tiêu độc. Đây là lý do diệp hạ châu hay đi cùng cà gai leo trong những công thức dành cho người hay tiếp khách, nóng trong.
Trong Trà Cà Gai – Diệp Hạ Châu, diệp hạ châu giữ vai trò Thần với tỷ lệ 15% – hỗ trợ cho vị Quân là cà gai leo.
Góc nhìn hiện đại
Hoạt chất đặc trưng của diệp hạ châu là phyllanthin và hypophyllanthin, cùng các flavonoid, tanin. Diệp hạ châu là một trong những dược liệu được nghiên cứu nhiều ở châu Á, đặc biệt là ở Ấn Độ và Việt Nam.
Lưu ý khi dùng diệp hạ châu
- Tính mát: người hay lạnh bụng, đi ngoài phân lỏng nên dùng vừa phải.
- Không lạm dụng: dùng đều đặn với lượng vừa phải sẽ hợp lý hơn uống thật đậm, thật nhiều.
- Phụ nữ có thai, cho con bú, trẻ em, người đang dùng thuốc: hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng.
- Chọn đúng nguồn: diệp hạ châu khô dễ lẫn tạp chất, đất cát nếu sơ chế không kỹ.
Diệp hạ châu trong trà QHUB HERBAL
Thay vì phải sắc nấu và chịu vị đắng gắt, bạn có thể dùng diệp hạ châu trong một tách trà túi lọc dịu nhẹ. Trà Cà Gai – Diệp Hạ Châu phối 6 vị, có cỏ ngọt điều vị nên đắng nhẹ, thanh, hậu ngọt.
Thanh lọc từ bên trong. Hay tiếp khách, thức khuya, nóng trong người. Hộp 30 túi lọc × 3 g – 105.000đ 160.000đ
Hạt châu nhỏ dưới lá, cũng như những thói quen nhỏ mỗi ngày – âm thầm mà bền bỉ.
Hỏi đáp nhanh
Diệp hạ châu và cây chó đẻ có phải một loại?
Diệp hạ châu là tên gọi chung của một số loài thuộc chi Phyllanthus, dân gian hay gọi là cây chó đẻ răng cưa. Hai loài hay gặp là Phyllanthus amarus và Phyllanthus urinaria.
Diệp hạ châu có đắng không?
Có, diệp hạ châu có vị đắng. Trong Trà Cà Gai – Diệp Hạ Châu, vị đắng được cỏ ngọt điều hòa nên trà dễ uống hơn.
Người hay lạnh bụng có dùng diệp hạ châu được không?
Diệp hạ châu có tính mát, người hay lạnh bụng nên dùng vừa phải và theo dõi cảm nhận của cơ thể.
Bài viết mang tính chia sẻ kiến thức tham khảo từ y học cổ truyền và tài liệu phổ thông, không thay thế tư vấn của bác sĩ. Trà thảo mộc QHUB HERBAL là thực phẩm – sản phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.
