Thảo mộc
Xạ đen là cây gì? Vị thuốc quen của đồng bào Mường và cách dùng
Xạ đen – loài dây leo vùng núi Hòa Bình, Ba Vì, lá được nấu uống thay trà. Tìm hiểu đặc điểm, tính vị theo Đông y, cách dùng xạ đen an toàn và đúng nguồn.
Nếu có dịp lên Hòa Bình hay vùng núi Ba Vì, bạn sẽ thấy những bó lá xạ đen phơi khô bày bán ven đường. Với đồng bào Mường, ấm nước xạ đen là thức uống quen thuộc như ấm trà xanh của người miền xuôi.
Xạ đen là cây gì?
Xạ đen có tên khoa học Celastrus hindsii, thuộc họ Dây gối (Celastraceae). Một số nơi còn gọi là bạch vân, dây gối Ấn hay quả nâu.
Đặc điểm nhận biết:
- Dây leo bụi, thân màu nâu đen, cành non có màu xanh.
- Lá dày, mặt trên bóng, mép có răng cưa nhỏ, gân lá rõ.
- Hoa nhỏ màu trắng ngà, mọc thành chùm; quả hình trứng, khi chín tách ra.
Xạ đen mọc nhiều ở vùng đồi núi phía Bắc, đặc biệt là Hòa Bình, Ba Vì, Ninh Bình.
Bộ phận dùng
Chủ yếu là lá và cành non, thu hái quanh năm, phơi hoặc sấy khô rồi hãm hoặc nấu như trà.
Xạ đen theo Đông y
Theo y học cổ truyền, xạ đen có tính hàn, vị đắng, thường được dùng để thanh nhiệt, giải độc. Trong kinh nghiệm dân gian, lá xạ đen được nấu uống thay nước hằng ngày.
Trong Trà Cà Gai – Diệp Hạ Châu, xạ đen là vị Tá – cùng an xoa và giảo cổ lam hỗ trợ thanh nhiệt cho công thức.
Góc nhìn hiện đại
Lá xạ đen chứa nhiều flavonoid và các hợp chất polyphenol tự nhiên – nhóm chất được giới khoa học quan tâm nhờ đặc tính chống oxy hóa.
Những điều nên biết khi dùng xạ đen
- Tính hàn: người thể trạng hàn, hay lạnh bụng nên dùng vừa phải.
- Nhầm lẫn tên gọi: có nhiều loài cây được gọi là "xạ đen" ở các địa phương khác nhau. Hãy chọn nơi bán uy tín, sản phẩm ghi rõ thành phần.
- Không thay thế thuốc: xạ đen là thảo mộc dùng hằng ngày, không phải thuốc chữa bệnh.
- Phụ nữ có thai, cho con bú, người đang điều trị bệnh: hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng.
Xạ đen trong một tách trà tiện lợi
Bạn không cần nấu cả nồi nước lá như ngày xưa. Trong Trà Cà Gai – Diệp Hạ Châu, xạ đen được phối cùng cà gai leo, diệp hạ châu, an xoa, giảo cổ lam và cỏ ngọt – pha 5 phút là có một tách trà thanh, dễ uống.
Thanh lọc từ bên trong. Hay tiếp khách, thức khuya, nóng trong người. Hộp 30 túi lọc × 3 g – 105.000đ 160.000đ
Hỏi đáp nhanh
Xạ đen có uống hằng ngày được không?
Lá xạ đen được nhiều gia đình vùng núi nấu nước uống thay trà. Với trà túi lọc phối nhiều vị, bạn dùng theo hướng dẫn trên bao bì và theo dõi cảm nhận cơ thể.
Vì sao cần chọn xạ đen đúng nguồn?
Trên thị trường có nhiều loại lá được gọi chung là xạ đen. Chọn sản phẩm ghi rõ thành phần, nơi sản xuất giúp bạn yên tâm hơn.
Xạ đen có tính gì?
Theo y học cổ truyền, xạ đen có tính hàn, vị đắng, thường dùng để thanh nhiệt.
Bài viết mang tính chia sẻ kiến thức tham khảo từ y học cổ truyền và tài liệu phổ thông, không thay thế tư vấn của bác sĩ. Trà thảo mộc QHUB HERBAL là thực phẩm – sản phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.
